Senegal: statige vrouwen, uitbundig gekleurde kleding, kralensieraden, marktjes, vis en Baobabboom

door | Alle Blogs, Reisverslagen

Senegal: statige vrouwen, uitbundig gekleurde kleding, kralensieraden, marktjes, vis en Baobabboom

door | Alle Blogs, Reisverslagen

Begin 2016 reisden Bart en ik naar Senegal en later maakte ik dit tekenverslagje.
Natuurlijk is er bijzonder veel te vertellen over dit prachtige land, maar ik heb me ‘beperkt’ tot de onderwerpen die veel indruk hebben gemaakt, zoals de prachtig geklede  vrouwen en de levendige kleurrijke markten.
Gebruikte techniek: potloodschets uitgewerkt op de Ipad- m.b.v. de airbrush- en pentool.

Trotse kleurrijke vrouwen met weinig bewegingsvrijheid

Senegalese schone, mixed media gemaakt in 2022

Alhoewel de mannen echte ‘haantjes’ zijn, draait alles in de Senegalese samenleving om de vrouw. Zij zorgt voor het gezin en de sociale samenhang, en wordt meer en meer gezien als de motor van de vooruitgang.

Senegalese vrouwen zijn mooi, statig en trots. Ze besteden veel tijd, aandacht en geld aan hun -veelal- traditionele kleding, opvallende kapsels en lekkere geurtjes. Maar de positie van deze vrouw is niet rooskleurig. Weliswaar heeft zij meer bewegingsvrijheid dan vrouwen in andere islamitische landen, toch wordt zij niet geacht zich zomaar buiten haar buurt te begeven.

Gehoorzaamheid en onderworpenheid aan de man zijn normaal. Ook kleine meisjes van zes jaar worden al snel ingeschakeld in het huishouden. Desondanks lijkt er een grote mate van gelijkheid tussen mannen en vrouwen te zijn. Op markten en andere openbare gelegenheden is de omgang vaak vriendelijk, plagerig en soms uitdagend.

Er wordt in ieder geval veel gelachen.

Tekst gaat verder onder de afbeelding:

Senegalese dame bij het ‘Lac Rose’ meer.

De herinnering is al wat ouder, de tekening is nieuw.

Deze dame -die haar sieraden wilde verkopen- stond trots te poseren, bij het ‘Roze Meer’ (Lac Rose vlakbij Dakar). Een meer dat helaas grauw gekleurd was toen wij er waren. Dus heb ik de achtergrond en kleuren er zelf maar bij verzonnen. Ik heb alles getekend en ingekleurd op mijn IPad. Eerlijk gezegd had ik wel een beetje een ‘lam handje’ nadat ik ie kleurrijke stof had uitgewerkt. Maar het blijft heerlijk om te doen.

Het meer dankt zijn naam aan de kleur van het water, die roze-achtig tot mauve is al naar het moment van de dag. Dit komt door de hoge zoutconcentratie van ongeveer 40% en de rode plankton.
Op de achtergrond zie je hoe er aan zoutwinning wordt gedaan. Het zout wordt door de lokale bevolking van de bodem geschraapt en in een bootje naar de kant gebracht. Hier wordt het in hoopjes op het strand gelegd om te drogen in de zon.
Eenmaal gedroogd dan wordt het zout verkocht op lokale markten.

Ondanks alle bedrijvigheid is het meer een oase van rust en net als in de dode zee, blijf je door het hoge zoutgehalte drijven. In het droge seizoen heb je de grootste kans om de roze kleur van het water te zien.

Dame zonder Rose Meer

In 2016 tekende ik dezelfde dame maar destijds verzon ik er een andere achtergrond bij. Vooral ook omdat die markten in Senegal zorgen voor de prachtigste kleurrijke taferelen. Je raakt nooit uitgekeken (en wat mij betreft: nooit uitgetekend)

Een van de leukste kanten van een exotische reis als deze, zijn de vele fleurige en drukke markten. Overal waar je komt zie je -vooral- vrouwen hun koopwaar aanprijzen. Er zijn groente-, fruit-, vlees- en vismarkten en markten voor kleding en stoffen, schoenen, huis-, tuin- en keukenartikelen, maar ook voor sieraden en kunstnijverheid.

Het is jammer dat de prachtig uitgedoste marktvrouwen niet op de foto willen. Vooral op de markt kun je beter stiekem foto’s maken, wil je geen ruzie of verwensingen (of fruit) naar je hoofd geslingerd krijgen.

Flora en fauna in Senegal

Senegalese schone met papegaaien en tropische bladeren. Mixed Media gemaakt in 2022. Op de tekening heb ik papegaaien afgebeeld die ik eerlijk gezegd alleen in het ‘nationaal park Djoudj’ heb gezien. Dat neemt niet weg dat het toch wel een mooi plaatje oplevert en ik hou nu eenmaal van vogels.

Bandia reservaat, ecologisch juweel vlakbij Saly

Op enkele kilometers van de witte zandstranden van de toeristische badplaats Saly -70 kilometer ten zuiden van de Senegalese hoofdstad Dakar- kun je in het Bandia-reservaat op zoek gaan naar zebra’s, neushoorns, antilopes, elanden, zebra’s, giraffes en andere grote grazers. Een droom voor menig fotograaf.

Ik herinner me vooral de apen en de krokodillen die voor de veiligheid van zowel mens als dier in een omheinde zone te vinden zijn. Net als de hyena’s en andere reptielen.

Topbestemming voor de vogelliefhebbers.

Doordat Senegal na de Sahara de eerste zone is met waterbronnen, is het de ideale plek voor miljoenen vogels om te overwinteren. Er zijn bijna 700 verschillende vogelsoorten gespot.
Een bezoek aan Senegal wordt vaak gecombineerd met een verblijf in Gambia, omdat beide landen uitstekende vogelbestemmingen zijn.

Paradijsvogelbloem

Afrikaanse Vrouw Met paradijsvogelbloem. Mixed Media 2022

De Afrikaanse Crane Flower -zie afbeelding – behoort tot ’s werelds meest opvallende en kleurrijke bloemen. De plant kan 4 meter hoog worden en wordt vaak Paradijsvogelbloem of Vogelkopbloem wordt genoemd. Niet verwonderlijk  want de kleuren lijken op die van een Paradijsvogel en de vorm doet je denken aan de kop van een vogel met een grote snavel.
Bloemen hebben vaak een symbolische betekenis. Zo zou de Paradijsvogelbloem onder andere staan voor vrijheid en onsterfelijkheid. In het christelijke geloof zou de bloem symbool zijn voor vlammen, waarmee het neerdalen van de Heilige geest op de apostelen gesymboliseerd wordt.
Door de hechtwortels staat de plant ook voor trouw en vasthoudendheid. Stuur je deze bloem naar je geliefde? Dan zeg je feitelijk: “Ik blijf je trouw.”

Op deze afbeelding heb ik verder de vaak kleurrijke uitbundige Afrikaanse sieraden verwerkt, Afrikaanse Patronen, een giraf en de Baobab Boom. Zie toelichting helemaal onderaan!

Afrikaanse dame met Noordwest-Afrikaanse Cheetah

Fantasietekening, Mixed Media. Gemaakt in mei 2022.

Op deze afbeelding zie je een Afrikaanse schone met een hoofdtooi bestaande uit (getekende) dopjes van flesjes en ander restmateriaal. Op de achtergrond zie je het mooie exotische landschap met Baobab bomen, een nijlpaard (goed zoeken), een vogel en een Flamingo. Iets meer op de voorgrond staat een Cheeta (jaloers?)  te staren naar de schitterende verschijning. Of naar de lange blauwe nagels van de dame … dat zal wel altijd een raadsel blijven.  In het heuvelachtige landschap en in de lucht heb ik Afrikaanse patronen en teksten verwerkt zoals een zg. African Poetry van Beth Restrick:

“You speak your love of Africa,
Each phrase creates a scene.
You speak your love of Africa,
Forming pictures in my dreams”.

De Noordwest-Afrikaanse Cheetah is eigenlijk een beetje verdwaald want ze komt eigenlijk liever in de Sahara. Deze Cheeta ziet er ook heel anders uit dan de andere Afrikaanse cheeta’s. De vacht is korter en bijna wit van kleur en het gezicht heeft weinig of zelfs geen vlekken.

Vlisco, niet écht Afrikaans

Bron: de Volkskrant

Senegal, markt

Tijdens onze reis door Senegal heb ik vaak horen beweren dat de prachtige kledingstof die wij overal zagen, uit Nederland komt. Maar dit is pas sinds 1998 het geval, toen het Helmondse Vlisco besloot zich uitsluitend op de Afrikaanse markt te richten.

Veel vrouwen laten van deze ‘Vlisco-stof’ een jurk, rok,  hoofddoek of draagdoek voor een baby maken. Mannen wikkelen de lap als geheel om of laten er een boubou, een soort djellaba, van maken. Een lap kost al gauw 60 euro en in Afrika is dat al snel een modaal maandsalaris.

Vreemd is dat geen enkele Afrikaan ooit iets heeft ontworpen voor Vlisco. In onze westerse ogen mogen de dessins dan ook typisch Afrikaans zijn, voor Afrikanen zijn ze exotisch. Vooral ’de welgestelde Afrikaanse mevrouw’, is Vlisco’s doelgroep. Dit is de reden waarom statussymbolen als dollarbiljetten, eurotekens, iPods, auto’s terug te vinden zijn in de dessins. Maar ook prozaïscher taferelen als schemerlampen, ventilators, gloeilampen, spiegels.

De namen die de stoffen soms krijgen zijn wel een puur Afrikaanse aangelegenheid. Die worden gegeven door de duizenden Afrikaanse vrouwen die de stoffen op de markt verhandelen, de zogeheten mammies. Zo is er een dessin met de naam ‘Si tu sors, je sors’ , ofwel een vogel die uit een kooitje wegvliegt. Vrouwen die vermoeden dat haar man vreemdgaat, dragen de stof om hem te laten weten dat ze hem doorhebben – en hem zullen verlaten als hij er niet mee stopt.

Bij Afrikaanse millennials is Vlisco niet meer zo populair als bij hun moeders. Dat komt doordat de stof niet ‘echt’ Afrikaans is en sporen van kolonialisme zou dragen.

Tekst gaat verder onder de tekening

Senegalese vis en verliefde jongens en meisjes

Dankzij de grote wereldvraag naar vis en visproducten heeft de Senegalese visserijsector de laatste jaren een snelle ontwikkeling doorgemaakt. De visgronden in de West-Afrikaanse kustwateren behoren tot de rijkste ter wereld.

Het beroep van visser is van oudsher een familieberoep. De mannen gaan met hun houten boten vissen en de vrouwen verkopen de vis op de markt.
Op de tekening zie je een vrouw die vis aan het schoonmaken is in de havenstad Mbour. Mbour ligt aan de westkust, 80 km van Dakar en is de tweede grootste vissershaven van Senegal.

Echt de moeite van een bezoekje waard!

Het strand is bezaaid met zeewaardige pirogues, en er heerst overal grote bedrijvigheid: reparatie van prauwen en netten, schoonmaken, zouten en drogen van vis, veel spelende kinderen en flirtende mannen en vrouwen.

Volgens onze gids ‘Papa’ is het strand ook dé ontmoetingsplaats voor trouwlustige jongens en meisjes.

Nog even over de Baobab:

De Baobab-boom kan meer dan 1000 jaar oud worden en heeft vele dichters, verhalenvertellers, kunstenaars, schilders en fotografen geïnspireerd.

Ze zeggen dat in een ver verleden een vertoornde god de baobabs woedend uitrukte en ondersteboven terug smeet. De takken lijken op omgekeerde wortels, en de boom heeft weinig bladeren.
Ze zeggen ook dat de holle boom vroeger diende als graf voor de griots (vertellers) en in het reservaat ‘Bandia Reserve’ konden we de schedels zien liggen. De Griots bewerkten het land niet. Zij waren er alleen om te zingen en verhalen te vertellen en vandaar dat het een voorrecht van de boeren was om begraven te worden.

Maar de boom is er niet alleen ter inspiratie of laatste eindbestemming…bijna alles van de boom kan worden gebruikt:
van de wortel en bast wordt een brouwsel gemaakt tegen malaria en droge bladeren zijn blijkbaar erg lekker in de couscous.

Bart en ik kochten een zakje ‘Baobabkruiden’ op een lokale markt, dus ik ben benieuwd!

Over Karen Nijst

Als webontwikkelaar (Kahlo Websites Hapert) zit ik veel achter de computer. Maar tijdens de vrije uurtjes teken en schrijf ik graag én zo vaak mogelijk. De laatste jaren steeds vaker op de IPAD Pro. Ik maak dan vaak gebruik van Iphone foto's, echter nooit met de bedoeling deze exact te kopiëren.
Ik vind het juist een uitdaging om te zoeken naar het beste kleurenpalet, compositie en uitsneden. Ook combineer ik vaak verschillende taferelen. Daarnaast is het niet mijn voornaamste streven om mensen herkenbaar weer te geven (tenzij het een portret is natuurlijk). Ik wil gewoon een bepaalde sfeer zo goed mogelijk weergeven!
En voor wie het leuk vindt, sinds september 2021 vind je me ook op Getekend Maastricht en sinds 2022 zijn verschillende werken te bestellen op karennijst.werkaandemuur.nl/nl
Zie ik je wellicht ook op Instagram?

9 Reacties

  1. Karen Nijst

    Even een testreactie van mij! (I.v.m. mijn aangepast Kahlo-plugin waardoor ik veel minder spam krijg 🙂

    Antwoord
  2. Anita Kornman

    Hoi Karen

    Wat een levendig verslag. Wat mij betreft smaakt het naar meer. Erg bijzonder om te zien wat jij digitaal maakt. Het is niet alleen knap, maar zeker erg mooi.
    Ik zie je tekeningen steeds weer graag voorbij komen.
    http://www.welzijnspraktijkdeesch.nl

    Antwoord
    • Karen Nijst

      Dank je Anita!

  3. Thea Roelofs

    Lieve Karen
    Wat heb je het allemaal mooi onder woorden gebracht En hoe prachtig met jou mooie kleurrijke tekeningen. Helaas was ik nooit in Senegal maar ik krijg er zo wel zin in om het land eens te bezoeken. Het lijkt me een bizonder avontuur wat je niet snel vergeet,en dat is mooi meegenomen.Heel veel goeds en liefs Thea Roelofs xxx
    http://roelofsartgallery.blogspot.nl/

    Antwoord
    • Karen Nijst

      Dank je Thea.
      Ik was een weekje in New York (verslagje volgt -) ) dus kon ik niet eerder reageren.

  4. Thea Roelofs

    Lieve Karen heb nog eens naar je prachtige Senegalezen gekeken. Zo mooi jouw verslag ook , ik hoop dat het goed met je gaat, ben je een beetje op FB uit het oog verloren. zie ook geen tekeningen of werken van je.In welke groepen zit je nu? Fijn weekend en lieve groet P.s was zelf wel een tijd onder zeil vanwege ziek zijn maar gaat redelijk goed nu!

    Antwoord
    • Karen Nijst

      Dank je Thea! Fijn dat het nu redelijk goed gaat.
      Op een of andere wijze zijn wij niet meer `connected` op Facebook? Aangezien ik veel op Privé zet, kan ik me voorstellen dat je niet meer zoveel tekeningen ziet 😉
      groetjes en een fijn weekend toegewenst, Karen

  5. Joke Slabbekoorn

    Beste Karen,

    Sinds half november ben ik via een verkoop aan mijn deur (marktplace ) in contact gekomen met een Senagalees gezinnetje. Al wel 6 jaar in NL, en nu 6 mnd woonachtig in Goes. Arm, weinig spullen, afijn een hele geschiedenis zoals zovelen. Inmiddels heb ik ze aan veel spullen en kleding voor hun 3e op komst zijnde dochtertje geholpen. Helaas is deze zwangerschap na 7mnd vlak voor kerst geëindigd. Nu zag ik uw tekeningen. Zo mooi. Ze hebben nog kale muren..verkoopt u ook tekeningen? Ik zou hen graag iets kado doen als deze betaalbaar zijn. Iets passend uit hun land. Om hun inrichting een iets ‘Afrikaans tintje te geven. Een heel verhaal, maar o zo fijn om te helpen, omdat de man des huizes gelukkig een harde werker is, om alles te laten draaien voor zijn 2 jongens waar ze gelukkig nu houvast aan hebben. Hopelijk hoor ik iet van u.

    Antwoord
    • Karen Nijst

      Hoi Joke,
      Dank voor je compliment!
      Ik vind het heel mooi dat je ze wil helpen met de aankleding van hun woning.
      Ik vraag niets voor mijn tekeningen, omdat ik dat gewoon graag doe. Als ik er iemand blij mee kan maken, is dat fijn.
      Het wordt wat anders natuurlijk als het een portret op maat zou zijn, of een tekening in opdracht.
      Maar dat is dus nu niet het geval.

      De tekeningen op de website zijn echter te klein (qua resolutie en DPI) om een mooie print te laten maken. Dus als je mij doorgeeft welke tekening(en) je in gedachte hebt, stuur ik je een betere versie.
      Je kunt dan zelf kijken wat je doet. Zo kun je gebruik maken van de afdrukservice van de Hema of myposter (er is heel veel keuze!) en dan zelf voor een lijst of zo zorgen.
      Maar wellicht weet je dat allemaal al lang?
      groetjes Karen

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.